Het afweersysteem (Kort)

Wat is lichaamsvreemd en lichaamseigen?

Alle cellen van het lichaam bezitten op de membranen van de cellen antigenen. Met deze antigenen kan de cel zichzelf identificeren voor het afweersysteem. Het zijn dus eigenlijk de paspoorten van de cellen. Met deze antigenen geven de cellen aan dat ze in het betreffende lichaam thuis horen en dat het afweersysteem ze met rust moeten laten.
Ziekteverwekkers zoals bacteriën hebben ook antigenen op de cellen. Echter deze antigenen zijn altijd anders dan de antigenen van het lichaam dat ze infecteren. De antigenen van bacteriën zijn voor het lichaam dat ze infecteren dan ook lichaamsvreemd. Deze lichaamsvreemde antigenen zullen het afweersysteem activeren. Ook gedoneerde organen van andere mensen of dieren (bijvoorbeeld een varkenshart) hebben andere antigenen dan de cellen van het lichaam waar deze organen in terecht komen. Donororganen zijn per definitie dan ook lichaamsvreemd en het afweersysteem van de ontvanger zal altijd de gedoneerde organen proberen af te breken

Hoe werkt het afweersysteem?

Het afweersysteem bestaat uit twee delen. Een niet specifiek deel en een specifiek deel. Het niet specifieke deel komt voor rekening van de macrofagen. Dit zijn speciale witte bloedcellen die alle ziekteverwekkers (met een vreemd antigen) opeten en verteren. Fagocyteren. Deze macrofaag zit in de lymfevaten, bloedbaan of tussen de cellen van de weefsels waar hij niets anders doet dan op zoek zijn naar lichaamsvreemde antigenen.
Het specifieke deel bestaat uit B-cellen. Dit zijn ook witte bloedcellen. Maar nu is het niet zo dat één B-cel vele ziekteverwekkers kan bestrijden. Eigenlijk is het zo dat één specifieke B-cel maar één ziekteverwekker kan bestrijden. Elke ziekteverwekker die het lichaam van de mens binnenkomt wordt bestreden door één specifieke B-cel. Een B-cel die is geactiveerd door een ziekteverwekker veranderd van vorm en wordt een mestcel. Mestcellen produceren antistoffen die worden afgegeven aan het bloed

Wat doen de antistoffen?

Antistoffen worden door de mestcellen afgegeven aan het bloed en komen via het bloed terecht tussen de cellen van de weefsels en in het lymfevloeistof. Als daar ook de ziekteverwekker zit, dan zullen de antistoffen binden aan de antigenen van de ziekteverwekker. Deze ziekteverwekker zal op zich daar niet dood van gaan. Maar door het beplakken met antistoffen kan de ziekteverwekker zich slecht verstoppen voor de macrofaag. Hierdoor zal de ziekteverwekker met antistoffen beplakt snel worden gevonden en opgegeten door de macrofaag

Wat is verworven immuniteit?

Eerste infectie

B-cellen zijn verantwoordelijk voor de specifieke afweer. Eén specifieke B-cel zorgt voor de afweer tegen één specifieke ziekteverwekker. Simpel gezegd: voor elke ziekteverwekker op aarde heb jij één B-cel in je lichaam om deze te bestrijden. In de afbeelding hierboven zie je het lichaam van een individu met daarin een aantal verschillende B-cellen. Als dit lichaam voor het eerst wordt geïnfecteerd door ziekteverwekker A, dan duurt het even voordat ziekteverwekker A en B-cel 1 elkaar in het lichaam per toeval tegenkomen. Je bent dan ziek. Herstel komt echter langzaam op gang nadat de specifieke B-cel en de ziekteverwekker elkaar hebben gevonden en de B-cel (eigenlijk de mestcel) antistoffen is gaan produceren.

Klonering van B-cel 1

De B-cel die door de ziekteverwekker wordt geactiveerd gaat niet alleen antistoffen produceren, maar gaat zichzelf ook kloneren. Één deel van deze kloons gaat zich bemoeien met de bestrijding, een ander deel van de kloons doet niets, maar blijven (de rest van je leven) in het lichaam. Officieel ben je nu immuun tegen ziekteverwekker A.

Tweede infectie

Als nu voor de tweede keer ziekteverwekker A het lichaam binnenkomt, dan wacht deze een warm onthaal. Echter in het lichaam zitten na de eerste infectie en de klonering zeer veel B-cellen die ziekteverwekker A kunnen bestrijden. Direct na binnenkomst worden de gekloneerde specifieke B-cellen geactiveerd tot mestcellen en zullen snel en veel antistoffen produceren en de ziekteverwekker onschadelijk maken voordat je ziek wordt. Je bent immuun