Wat is een rudimentair orgaan?
Een rudimentair orgaan is een orgaan wat ooit een functie had bij het organisme, maar wat gedurende de evolutie zijn functie heeft verloren en nu dus langzaam maar zeker aan het verdwijnen is.
Rudimentaire organen geven ons inzicht over het evolutionaire pad dat een organisme in de miljoenen jaren heeft bewandeld. Een mooi voorbeeld van een bewandeld pad en een rudimentair orgaan vinden we bij de walvis. Een walvis is een zoogdier. We weten niet exact hoe de meest recent gemeenschappelijke voorvader (MRGV) van de zoogdieren eruit zag, maar een aantal eigenschappen weten we wel. De MRGV was een zoogdier met een baarmoeder, met een vacht als huidbedekking, die leefde op het land, een inwendig skelet had met een wervelkolom en adem haalde met longen.
Uit de hierboven afgebeelde MRGV van alle zoogdieren zijn door adaptie aan het milieu alle hedendaagse zoogdieren ontstaan.
Zoogdieren met longen in het water
Uit de hierboven afgebeelde MRGV van alle zoogdieren zijn door adaptie aan het milieu alle hedendaagse zoogdieren ontstaan. De zeezoogdieren zoals de walvis en de dolfijn hebben volgens deze theorie dus landlevende voorouders gehad, en heeft de evolutie deze landzoogdieren terug het water in gedwongen. Als je goed naar de zeezoogdieren kijkt kan je ook nog wel zien dat hun oorsprong op het land ligt. Ze halen namelijk nog steeds adem met longen. Dat is in het water helemaal niet zo handig. Jongen moeten door moeder na de geboorte snel naar het oppervlakte worden gebracht om een verdrinkingsdood te voorkomen.
De 3V’s
De landlevende voorouders van de zeezoogdieren zijn allicht niet uit vrije wil van het land naar het water verhuisd. De natuurlijke selectie heeft ze allicht daartoe gedwongen. Misschien werd het te druk op het land en had de voorouder van de zeezoogdieren moeite met voedselvinden op het land en was de zee juist een goede voedselbron. Ook kan het zo zijn dat er op het land teveel predatie was en bood het water van de zee veiligheid.
Use it or loose it?
Ontstaan van de slang
De voorouders van de moderne slang hadden ook gewoon poten
De huidige slangen hebben echter nog wel restanten van poten in het lichaam. Aan het onderlijf zie je nog net twee kleine uitsteekseltjes zitten. Deze twee uitsteekseltjes zijn de uiteinden van poten die de voorouders gebruikte om te lopen. De rudimentaire achterpoten die sommige moderne slangen – met name boa’s en pythons – nog bezitten, worden sporen (pelvic spurs) genoemd. Hoewel ze te klein en zwak zijn om mee te lopen, hebben ze wel degelijk een functie, voornamelijk tijdens de voortplanting.
Mannetjesslangen gebruiken deze sporen (die aan weerszijden van de cloaca zitten) om tijdens de paring het vrouwtje vast te houden en te stimuleren. De sporen helpen het mannetje om de staart van het vrouwtje op te tillen en de paring mogelijk te maken.In sommige gevallen gebruiken mannetjes de sporen ook tijdens gevechten met andere mannetjes.
Deze sporen zijn de uiterlijke overblijfselen van een inwendig bekken en pootbotten. Ze vormen een direct bewijs dat slangen afstammen van viervoetige hagedisachtige voorouders
