Afweer

In dit thema leer je hoe ziekteverwekkers door het lichaam worden herkend en onschadelijk worden gemaakt.

 

Iemand is immuun tegen een zietkteverwekker wanneer hij of zij de ziekte heeft gehad en het afweersysteem geheugencellen tegen de betreffende pathogeen heeft gemaakt. Er zijn een aantal manieren waarop je immuniteit tegen een ziekte kunt verkrijgen. Op de actieve manier komt het immuunsysteem in contact met de antigenen van de ziekteverwekker en produceert het afweersysteem antistoffen en geheugencellen tegen de betreffende ziekteverwekker.

Vaccinaties

Een kind die in zijn jonge jaren geïnfecteerd wordt, de ziekte krijgt en overwint bouwt op een natuurlijke, actieve manier immuniteit op tegen deze ziekteverwekker. Ook kan je tegen ziekteverwekkers gevaccineerd worden. Je krijgt dan verzwakte ziekteverwekker ingespoten. Het afweersysteem komt tegen deze verzwakte ziekteverwekkers in actie en maakt als reactie antistoffen en geheugencellen. Deze activatie van het afweersysteem wordt ook bereikt indien je de ziekteverwekker in stukjes hakt, of alleen maar zijn antigenen inspuit. Als je door vaccinatie immuun wordt tegen een ziekteverwekker dan noem je dat kunstmatige, actieve immunisatie. Het is kunstmatig omdat de besmetting niet vanuit de natuur komt. Het is actief omdat het afweersysteem aangezet wordt tot de productie van antistoffen en geheugencellen.

 Humoraleimmuniteit

Baby’s hebben nog geen werkend afweersysteem. Maar omdat baby’s altijd in de omgeving zijn waar ook moeder is staan baby’s bloot aan dezelfde ziekteverwekkers als moeder. Het immuunsysteem van moeder maakt antistoffen tegen de ziekteverwekkers waar moeder mee wordt besmet. De moeder geeft via de moedermelk deze antistoffen aan haar kind. Ziekteverwekkers die het kind besmetten worden opgeruimd met behulp van de antistoffen van ma.

Vaccinatie verkort kwetsbare periode

Deze vorm van immuniteit noemen we natuurlijke passieve immunisatie. Het is natuurlijk omdat de besmetting met de ziekteverwekkers uit de natuur komt, maar het is passief omdat het immuunsysteem van het kind niet zelf antistoffen of geheugencellen maakt.

Slangenbeet

Het lichaam maakt ook antistoffen tegen gifstoffen zoals slangengif. Maar het immuunsysteem werkt niet snel genoeg om het slangengif te ontgiftigen. Als iemand is gebeten door een slag krijgt de patiënt direct via een serum antistoffen tegen het betreffende slangengif ingespoten. De antistoffen in het serum kunnen de gifstoffen in het slangengif onschadelijk maken. Het afweersysteem van de mens wordt niet geactiveerd, er worden geen antistoffen of geheugencellen door het afweersysteem aangemaakt. Het is dus passieve immunisatie. Het is kunstmatig omdat de arts de antistoffen inbrengt.