Evolutie

In dit thema leer je hoe volgens de evolutietheorie het leven op aarde is ontstaan. Daarnaast leer je hoe door natuurlijke selectie uit bestaande soorten nieuwe soorten zijn ontstaan.

 

Soorten, rassen en populaties

Alle organismen die gezamenlijk vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen behoren tot dezelfde soort. Of organismen tot dezelfde soort behoren kan je ook afleiden aan de binaire naam. In deze naam wordt met het eerste deel van de naam het geslacht aangeduid en bij het tweede deel van de naam wordt de soort aangeduid. Om vruchtbare nakomelingen te kunnen produceren moeten individuen  tot dezelfde geslacht én hetzelfde soort behoren. De chimpansee en de Bonobo behoren wel tot dezelfde familie (Pan), maar niet tot dezelfde soort. Onderling voortplanten is dus niet mogelijk. Organismen met alleen eenzelfde soortsaanduiding, maar een heel andere geslachtsnaam behoren natuurlijk niet tot eenzelfde soort.

soort

Rassen

De wolf (Canis lupus lupis) is een zoogdier uit de familie hondachtigen. De gedomesticeerde hond heeft de binaire naam Canis lupus familiaris. Wat opvalt is dat de naam van de wolf en de hond uit drie delen bestaat. Hond en wolf behoren tot dezelfde familie (Canis). Ook tot dezelfde soort (lupus). Elke hond kan dus vruchtbare nakomelingen krijgen als hij of zij paart met de wolf. Echter er is een groot fenotypisch verschil tussen de hond en de wolf. Hond en wolf behoren namelijk niet tot dezelfde rassen. Het laatste deel van de naam is de rasaanduiding. De wolf is Canis lupus lupus, ons schoothondje heeft de naam Canis lupus familiaris. Zelfde familie, zelfde soort, ander ras.

Wolf vs hond

Naam en betekenins

De binaire naamgeving van Linnaeus was natuurlijk een enorme verbetering in vergelijking met de omschrijvingen die de wetenschappers gebruiken voor de binaire naamgeving van Linnaeus. Maar als je goed kijkt naar deze binaire naamgeving dan merk je dat wetenschappers ook de soortnaam zorgvuldig kiezen. De meeste soortsaanduidingen omschrijven vaak kenmerken van de soort. Laten we de mensachtigen als voorbeeld hiervan nemen. Homo habilis betekent handige man. Volgens de wetenschap is de Homo habilis als een van de eerste begonnen met het vervaardigen van simpele gereedschappen. Hiervoor moest hij zijn handen gebruiken. Homo erectus betekent rechtop lopende mens. Homo sapiens betekent denkende mens. Wij, homo sapiens, zullen de geschiedenisboeken ingaan als de mens die het ver heeft geschopt vanwege zijn cognitieve vermogens.

 Homos

Soorten zijn vaak over grote afstanden verdeeld. In de afbeelding hieronder zie je de verdeling van de Zwarte zee-eend langs de Nederlandse kust. Alle vogeltjes langs deze Noordzeekust behoren tot dezelfde soort. Ze kunnen zich onderling voortplanten en hun kinderen zullen op hun beurt zich weer kunnen voortplanten. Maar de kans is klein dat een vogeltje in het noordelijke deel van de Noordzee zich zal voortplanten met een vogeltje uit het zuidelijke deel van dezelfde Noordzee. De kans is echter klein dat ze elkaar tegen komen. Laat staan dat ze elkaar beter willen leren kennen en over zullen gaan tot paring. Een vogel uit het noordelijk deel van de Noordzee zal paren met een vogel die bij hem of haar in het zelfde gebied leeft. Dieren die in hetzelfde gebied leven en elkaar dagelijks tegenkomen, elkaar beconcurreren om ruimte, voedsel, nestgelegenheid, slaapgelegenheid en partners vormen een populatie. De zwarte zee-eend is over de Noordzee verdeeld in meerdere grote en kleine populaties.  

Populatie

Ook leerlingen van een school behoren tot een en dezelfde populatie. Tussen de leerlingen van een school is onderling veel interactie. De individuele leerlingen beconcurreren elkaar om een lekkere plek om in de pauze te zitten, voedsel bij de kantine en misschien om aandacht van de docent in de klas. Daarnaast beconcurreren de leerlingen elkaar om elkaar. De meeste jongens en meisjes in de populatie zetten op school hun eerste stapjes op het liefdespad.

Populatie 2

Deze directe, intensieve interactie is er niet tussen de leerlingen van de verschillende scholen in Spijkenisse. De leerlingen van Scala Rietvelden behoren dus niet tot dezelfde leerling populatie als de leerlingen van MY College of elke andere school in Spijkenisse.

Verschillende populaties