Ecologie

In dit thema leer je over het huis van de dieren. Ecologie is de tak van de biologie waarin de relaties tussen organismen en hun milieu worden bestudeerd.

 

Successie

Als in een gebied de soortensamenstelling gedurende langere tijd verandert, dan komt dat door een proces dat we successie noemen. Successie is het proces waarbij organismen een gebied koloniseren, het gebied aanpassen, en na verloop van tijd door nieuwe soorten worden verdreven uit het gebied. Successie komt ook ten einde. Wanneer de soortensamenstelling van een gebied langere tijd onveranderlijk is, zit het gebied in het eindstadium van de successie. In Nederland is het eindstadium van successie het (loof)bos.

Pioniersvegetatie met tekst

Tolerantiecurves

Tolerantiecurves geven aan hoe goed of hoe slecht organismen bestand zijn tegen abiotische invloeden. Pioniers zullen over het algemeen brede tolerantiecurves hebben, omdat in erg kale gebieden, met weinig voedsel in de bodem de dynamiek erg groot zal zijn. In een bos is de dynamiek van de abiotische factoren veel minder. Er zullen minder temperatuurschommelingen zijn, een constant voedselaanbod en een regelmatig aanbod van water. Organismen in een bos, climaxvegetatie, zullen daardoor een smallere tolerantiecurve hebben voor abiotische factoren. Het zijn specialisten.

Pioniersvegetatiecompilatie2

 Competitiecompilatie

Curve B is de tolerantiecurve van een pionier. Hij kan leven bij veel schommelingen van een bepaalde milieufactor. Curve a, c en d hebben een smallere tolerantiecurve. Deze organismen kunnen dus minder goed tegen schommelingen van deze factor in het milieu.

In de onderstaande video is een les te zien over de successie. In deze les worden tolerantiegrenzen van de planten besproken, maar ook het vermogen om te concurreren met andere organismen.

Twee heel leuke videoanimaties waarin de successie wordt uitgelegd zijn hieronder te zien. 

 

Tegen gaan van successie

Successie is een natuurlijk, moeilijk te stoppen proces. Als we de natuur en dus de successie in Nederland zijn gang laten gaan zal heel Nederland veranderen in een loofbos. Voor natuurbeheerders en ecologen is dat een slecht scenario, omdat dat ten koste gaat van de biodiversiteit in Nederland. Op vele plekken in Nederland wordt de succesie een halt toegeroepen om diversiteit aan ecosystemen  te behouden. Het beheer komt altijd neer op twee hoofdpunten: verwijderen van opgroeiende bomen en struiken en het verarmen van de bodem.

Verwijderen van vegetatie.

Om te voorkomen dat in open gebieden bomen gaan groeien kunnen natuurbeheersers grote grazers inzetten. Deze grote grazers verwijderen kiemplanten (opschot) van bomen en struiken. Op deze manier blijft het gebied open, en zal er geen bos ontstaan. In gebieden die al bebost zijn kunnen bomen mechanisch worden werwijderd. Deze laatste manier van beheer is altijd moeilijk aan wandelend publiek uit te leggen: weghalen van bomen, om de natuur te behouden lijkt een enorme paradox. De open plekken kunnen opnieuw gecoloniseerd worden met kruidachtige planten.

Verwijderen van nineralen uit de bodem

Stikstof- en fosfordepositie vanuit industrie en verkeer zorgt ervoor dat bodems voedselrijker worden dan wenselijk. Veel zeldzame en bijzondere soorten groeien op voedselarme bodems. Het werwijderen van mineralen uit de bodem is veel ingewikkelder dan het verwijderen van vegetatie. Door de voedselrijke toplaag af te graven en af te voeren kunnen bodems voedselarmer worden gemaakt. Het verwijderen van dood organisch plantaardig afval draagt ook bij aan het  voedselarm maken of houden van bodems.

Natuurbeheer

De relatief jonge duinen van Oostvoorne vormen met hun kalkrijke, voedselarme duinen met vochtige valleien een uniek natuurgebied in Nederland en Europa. In het duingebied bij Oostvoorne groeien vele zeldzame soorten.

Bijzonderevegetatieuitoostvoorne

Maar ook in Oostvoorne doet de successie haar werk, waardoor het voedselarme, open duingebied dreigt te verbossen. In de onderstaande video kan je zien waardoor de bebossingsproblematiek onstaat in Oostvoorne, en met welke middelen natuurbeheerders in oostvoorne deze bebossing tracht tegen te gaan.